Chỉ Nam xa
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Danh từ:
- Một loại xe cổ có gắn thiết bị chỉ phương hướng: "Chỉ Nam xa" là một phương tiện hoặc cỗ xe được chế tạo trong lịch sử, trên đó có lắp đặt một cơ chế (thường là một hình nhân chỉ tay) luôn hướng về phía nam, bất kể xe quay đầu về hướng nào. Nó được dùng như một công cụ định hướng trong các chuyến đi xa, đặc biệt là trong điều kiện thời tiết xấu hoặc trên địa hình lạ.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Theo sử sách, Chỉ Nam xa là một phát minh quan trọng giúp xác định phương hướng khi hành quân. (Theo historical records, the Chỉ Nam xa was an important invention for determining direction during military marches.)
- Truyền thuyết kể rằng, nhờ có Chỉ Nam xa mà sứ giả Việt Thường mới tìm được đường về nước. (Legend has it that thanks to the Chỉ Nam xa, the envoy from Việt Thường found his way back to his country.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "Chỉ Nam xa" trong văn chương, sử liệu: Từ này thường xuất hiện trong các văn bản cổ, sử ký hoặc khi nói về lịch sử khoa học kỹ thuật cổ đại của Trung Quốc và ảnh hưởng của nó.
- Câu chuyện về Chỉ Nam xa được chép trong "Tống sử" minh chứng cho trí tuệ cơ khí tinh xảo của người xưa. (The story of the Chỉ Nam xa recorded in the "History of Song" demonstrates the sophisticated mechanical wisdom of the ancients.)
Biến thể và từ gần giống
- La bàn (n): Một dụng cụ định hướng sử dụng kim từ tính, là phát minh sau này, có chức năng tương tự như cơ chế định hướng của Chỉ Nam xa.
- Xe chỉ hướng (n): Cụm từ hiện đại có thể dùng để mô tả chức năng của Chỉ Nam xa một cách khái quát.
Từ đồng nghĩa
- Xe chỉ nam (n): Cách gọi khác, rút gọn của "Chỉ Nam xa".
- Xe kim chỉ nam (n): Cách gọi nhấn mạnh vào cơ chế chỉ hướng (kim) trên xe.
Thành ngữ liên quan
- Chỉ Nam (trong "Chỉ Nam xa"): Bản thân từ "chỉ nam" có nghĩa là , sau này trở thành khái niệm chỉ dẫn, hướng dẫn chung (ví dụ: sách chỉ nam).
- Cuốn sách này là chỉ nam quan trọng cho người mới bắt đầu. (This book is an important guide for beginners.) - Lưu ý: Đây là nghĩa mở rộng, phái sinh từ chức năng của "Chỉ Nam xa".
- Một loại xe có máy nhận ra phương hướng thời xưa
- Tống sử: Năm Diên Khánh thứ 5 đời vua Nhân Tông, quan lang trung bộ Công là Yên Thúc bắt đầu chế tạo Chỉ Nam Xa, có sớ tâu lên vua nói: "Hoàng đế đánh nhau với Xuy Vưu ở Trác Lộc. Xuy Vưu ra phép làm sương mù dày đặc, quân lính không còn biết phương hướng nào nữa. Hoàng đế mới bày chế ra Chỉ Nam Xa. Đến đời Chu Thành Vương, Việt Thường khi đưa đồ cống phải 2 lần dịch khi nói chuyện. Đến lúc trở về, sứ giả quên mất đường. Chu Công lấy Chỉ Nam Xa cho đưa sứ giả về."